Bülent Bozkurt

“Ekonomik kalkınma, Türkiye’nin hür, müstakil, daima daha kuvvetli, daima daha refahlı Türkiye idealinin belkemiğidir.” Mustafa Kemal Atatürk, TBMM, 1 Kasım 1937

Bülent Bozkurt, Atatürk’ün gösterdiği ışıkta yürüyen bir kuşağın insanıydı. Bilimle, çalışmayla, üreterek kalkınan bir Türkiye’ye inandı; ömrünü Türk sanayisinin Avrupa ile aynı tezgahlarda üretmesine adadı.

Hereke’den Reichenbach’a (1953–1963)

Bülent Bozkurt 18 Mart 1953’te Kocaeli’nin Hereke kasabasında, Sabahat ve Hasan Bozkurt’un ilk erkek evladı olarak dünyaya geldi. Dedesi İsmail Bozkurt, Karamürsel’in Kızderbent köyünden Hereke’ye Sümerbank tekstil fabrikasında çalışmak için gelmişti. İlkokulun dördüncü sınıfına kadar Hereke’de okudu; denizi, Bağlariçi’ni ve ilkokul arkadaşlarını ömrü boyunca unutmadı.

1963’te babası, Stuttgart yakınındaki Reichenbach’ta bir tekstil fabrikasında işe girdi; aynı yılın eylülünde anne, abla ve iki kardeş amcanın siyah Opel’iyle karayolundan Almanya’ya gitti. Dokuz yaşındaki Bülent, Almanca bilmeden Reichenbach ilkokuluna başladı.

Traub’da çırak, Stuttgart’ta tekniker (1968–1977)

Hauptschule’yi bitirince aynı kasabadaki dünyaca tanınmış torna üreticisi Traub’a başvurdu ve Eylül 1968’de, on beş yaşında, makine tesviyeciliği çıraklık eğitimine kabul edildi: “O tarihte, o firmaya giren ilk Türk genciydim, bu beni çok gururlandırmıştı.” Çevresindeki yabancı işçilerin eğitimsizliğini görünce kendine söz verdi: “Bülent sen, daha iyi olacaksın ve Türkler’in de başarılı olacağını göstereceksin…”

Çıraklığın ardından AEG’nin Esslingen’deki elektrik motoru fabrikasında makine bakımında çalıştı. On dokuz yaşında annesini kaybetti; aynı yıl Esslingen mahkemesince yeminli Türkçe–Almanca tercüman tayin edildi ve kendi tercüme bürosunu açtı. Mahkemelerde, karakollarda, fabrikalarda tercümanlık yaparken bir yandan da Reichenbach ve Esslingen’deki Türk gençlerinin derneklerine başkanlık etti. Atölyede kalmak istemiyordu: “İşçi tulumları içinde makine tamirinin ötesine geçemeyecektim. Okula devam etme kararı aldım.” Stuttgart Tekniker Yüksek Okulu’na kabul edildi, okumak için arabasını sattı ve Haziran 1977’de, yirmi dört yaşında, okulu bitirdi.

Alman üreticilerde bir yıl, sonra İstanbul (1977–1978)

Traub’un Türkiye mümessili Richard Ehrngruber onu İstanbul’da işe almak istedi, ama önce bir yıl daha Almanya’da yetişmesini şart koştu. 1977–78’de Münih’te Deckel, Göppingen’de Jung, Mönchengladbach’ta Scharmann, Köln’de Schütte, Reichenbach’ta Traub ve Oberndorf’ta Mauser fabrikalarında staj yaptı. Temmuz 1978’de bütün kitaplarını bir Passat’a yükleyip İstanbul’a geldi; aynı ay Güler Hanım’la evlendi. Karaköy Perşembe Pazarı’ndaki Gamtaş’ta dört yıl Traub, Jung, Scharmann ve Deckel tezgahlarının satışını, servisini ve kurulumunu yaptı; Tofaş’tan Aselsan’a, Türk Demir Döküm’den Tank Palet Fabrikası’na Türkiye’nin sanayi tesislerini tanıdı. Yedek subay olarak askerliğini de bu yıllarda tamamladı.

Boztaş (1983–2016)

31 Mart 1983’te Boztaş Makina Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş.’yi İstanbul’da kurdu. İlkesi açıktı: kaliteli, teknolojik ürünler Türkiye’ye en ekonomik fiyatlarla girmeli; bundan önce ülke, sonra yatırımcı ve Türk mühendisleri en yüksek faydayı sağlamalıydı. Yabancı üreticinin fiyat politikasını savunmak yerine Türk müşterisinin yanında durmayı seçti. Genç meslektaşlarına bıraktığı en önemli uyarılardan biri, yabancı üreticilerle imzalanan temsilcilik sözleşmelerinde Türk tarafının haklarını koruyan metinler hazırlanması gerektiğiydi.

Kırk yıla yaklaşan temsilcilik hayatında Traub, Index, Tornos, Trumpf, Grob, Gehring, Hatebur, Chiron, Röders gibi Avrupa’nın önde gelen üreticileriyle çalıştı. On beş yaşında çırak olarak girdiği Traub, 1997’de INDEX’e katıldıktan sonra 2001’den 2007’ye Türkiye’de Boztaş tarafından temsil edildi; çember böylece kapandı. Türkiye’nin önde gelen sanayi kuruluşlarına tesisler teslim etti. 1994’te AHK Alman-Türk Ticaret ve Sanayi Odası’nın kurucu üyeleri arasında yer aldı; Stuttgart yakınındaki Ostfildern’de Boztas Deutschland’ı kurdu. TATEF ve AMB fuarlarının değişmez katılımcısıydı. Almanya’da büyümüş olmasına rağmen hiçbir zaman Alman vatandaşlığına geçmedi: “Türk olarak doğdum, Türk olarak öleceğim.”

Kitabı

Ocak 2009’da Stuttgart’ta geçirdiği kalp ameliyatının ardından, hastane odasında, çocuklarının aldığı bir ses kayıt cihazına anlatmaya başladı: “Ben bir yazar değilim… Buradaki amacım, gelecek nesillere, yararlanabilecekleri bazı hususları aktarabilmektir.” O yılın TATEF fuarında kitabın başlıklarını standının vitrininde sergiledi. “Takım Tezgahları Sektöründe 30 Yıllık Tecrübe – Günlükler ve Seyahat Notları” 2010’da İkinci Adam Yayınları’ndan çıktı: çocukluk ve Almanya yılları, Karaköy’deki ilk işi, fabrika ziyaretleri, fuar günlükleri, Kore’den İsviçre’ye seyahat notları ve bir temsilcinin iki ülke arasındaki hayatı. Kitabın Almanca da yayımlanmasını istiyordu.

Kitap, genç mühendislere ve yatırımcılara bıraktığı “takım tezgahı satın alırken 10 altın kural” ile biter; bu ilkeler bugün de Boztaş’ın çalışma biçimidir.

Bugün

Bülent Bozkurt 31 Mart 2016’da vefat etti. Boztaş Makina, ailesi tarafından aynı ilkelerle sürdürülüyor: aynı sektör, aynı üreticiler, aynı sorumluluk anlayışı. Bu sayfa onun hatırasına ayrıldı: Traub yıllarının eğitim defterinden sayfalar, Boztaş yıllarının fotoğrafları ve onu tanıyanların anıları burada.